Gatunek drzewa należący do rodziny wierzbowatych. Rodzimym obszarem jej występowania jest Europa, Azja i Afryka Północna (Algeria, Maroko), rozprzestrzenia się też gdzie indziej. Nie występowała w Skandynawii, Irlandii i Szkocji, ale została tam sprowadzona i jest sadzona jako roślina ozdobna. W Polsce pospolita na całym terytorium. Zazwyczaj rośnie na brzegach rzek, przy rowach bądź innych miejscach o bardzo wilgotnym podłożu. Status gatunku we florze Polski: gatunek rodzimy. Gatunek typowy w obrębie swego rodzaju.
Drzewo szybko rosnące i dość krótkowieczne. Często tworzy duże skupienia wraz z topolami. Preferuje okresowo zalewane, piaszczyste gleby. Występuje również wzdłuż dróg, nad stawami. Dochodzi w górach do wysokości ok. 800 m n.p.m. Zakwita wczesną wiosną (marzec – kwiecień), równocześnie z rozwojem liści. Kwiaty zapylane przez owady, nasiona rozsiewane przez wiatr.

Strefy umiarkowana i chłodna półkuli północnej, w tym Europa, Azja oraz Ameryka Północna. Tylko kilka gatunków występuje na półkuli południowej (dokładniej w Ameryce Południowej). Wierzba uważana jest w tradycji ludowej za drzewo typowo polskie.