Uwaga na żmije, poczuły wiosnę

Żmije (Vipera berus) to nasze jedyne jadowite węże o długości ciała przeciętnie około 100 cm. Zwykle wygrzewają się w słonecznych promieniach na leśnej ścieżce. Spotkać je można także na stertach drewna, siana, wśród kamieni i wśród korzeni drzew. Ich grzbiet może mieć zabarwienie brązowe, srebrzystoszare, żółtawe, oliwkowozielone nawet czerwonobrązowe.

X, Y, V, czyli łuski na głowie

Wyróżniono trzy formy barwne żmij: srebrzystą, brązową i czarną. Głowa żmii jest płaska i trójkątna. Łuski na głowie tworzą wzór przypominający literę X, Y lub V. Oko posiada pionową źrenicę. Formę srebrzystą i brązową łatwo poznać po widocznym ciemnym zygzaku na grzbiecie tzw. wstędze Kainowej. W formie czarnej nie jest ona widoczna. Pora godowa tego węża przypada na kwiecień-maj. W tym czasie samce toczą między sobą walki o względy samicy. Samice są jajożyworodne tzn. rodzą młode w liczbie 5-15 osobników.

Nie straszyć, nie deptać, to nie ukąsi...

Żmija prowadzi dzienny tryb życia. Jej pokarmem są małe ssaki owadożerne, gryzonie, żaby, jaszczurki owady, ślimaki i dżdżownice. Trzeba pamiętać, że żmija nigdy pierwsza nie zaatakuje człowieka. Ukąszenia wynikają głównie z nieostrożności i nieuwagi człowieka. Jeśli na nią natrafimy, nie drażnijmy jej i nie wykonujmy gwałtownych ruchów. Żmija przestraszona zwija się najpierw w kłębek i ostrzegawczo syczy. Zaniepokojona w ostateczności zaatakuje, bo jest to jej forma obrony. W miejscu ukąszenia widoczne są najpierw dwa czerwone punkty - ślady po zębach jadowych. Potem pojawia się opuchlizna, obrzęk gruczołów chłonnych, mogą pojawić się nudności, wymioty, ból głowy, biegunka i nawet utrata przytomności.

...chyba że jednak ukąsi

Ukąszenie choć bolesne zazwyczaj nie jest dla człowieka śmiertelne, jednak konieczne jest zgłoszenie się do najbliższej placówki służby zdrowia i podanie surowicy najlepiej w ciągu godziny po ukąszeniu. To, jak organizm zareaguje na ukąszenie, zależy od masy ciała człowieka i stanu jego zdrowia. Niebezpieczne są ukąszenia u dzieci, osób starszych i chorych na serce. Może się też zdarzyć, że żmija wykona tzw. suche ukąszenie, bez wprowadzania jadu. Aby uniknąć tego niebezpieczeństwa, w czasie terenowych spacerów dobrze jest mieć wysokie pełne obuwie lub przynajmniej sięgające ponad kostkę, bo żmije atakują do tej wysokości. Cieszmy się pięknym, słonecznym okresem przedwiosennym, ale bądźmy ostrożni i patrzmy pod nogi.
Maria Olszowska
Autorka jest emerytowaną nauczycielką biologii. Pochodzi z Krakowa, od trzydziestu lat mieszka w Mrągowie. Wciąż odkrywa piękno Mazur i chciałaby zachęcić innych do poznawania cudów tej krainy